Certyfikaty, e-podpis, szyfrowanie

Jak zapewne wszyscy nieraz doświadczyliśmy, poczta elektroniczna w swej podstawowej wersji nie należy do najbezpieczniejszych i niezwodnych mediów komunikacyjnych. Bywa nośnikiem niechcianych i nachalnych reklam, często również zwiera niebezpieczną zawartość, która próbuje zmanipulować lub wprowadzić w błąd odbiorcę. Niejednokrotnie podróżuje w świecie przez wiele różnych serwerów, nie zawsze gwarantujących poufność przesyłanych treści. Oczywiście zagadnień związanych z szeroko pojmowanym bezpieczeństwem komunikacji e-mail jest znacznie więcej, lecz dokuczliwość kilku z wcześniej wymienionych można znacznie zredukować stosując jak najszerzej w gronie naszej społeczności akademickiej podpis elektroniczny. 

Mechanizm użycia już po zainstalowaniu e-podpisu w programie klienta pocztowego, jest banalnie prosty i najmniejszym stopniu nie utrudnia zwykłej, codziennej pracy. Mamy tu najczęściej dwie możliwości. Możemy albo jednym kliknięciem jedynie podpisać wysyłany właśnie list, albo dodatkowo go zaszyfrować, tak by wyłącznie adresat mógł go poprawnie odczytać. 

Nie wdając się w niuanse matematyczne i rozważania o sile algorytmów szyfrujących, możemy na czysto praktycznym poziomie powiedzieć, że samo podpisanie daje naszemu odbiorcy znacznie zwiększony poziom pewności, iż widomość naprawdę pochodzi od nas a także nie została od momentu nadania, gdzieś po drodze zmieniona choćby jedna jej litera. 

Dodając do tego szyfrowanie czynimy naszą wiadomość zupełnie nieczytelną dla kogoś, komu udałoby się ją przechwycić. Nawet otworzenie programu pocztowego na przejętym lub skradzionym komputerze nie pozwoli odczytać treści, jeśli atakujący lub złodziej nie uzyska dostępu do zabezpieczonego hasłem klucza szyfrowania. 

I w ten sposób uzyskujemy trzy pożądane w profesjonalnej komunikacji elementy jakimi są niezaprzeczalność, integralność i poufność przesyłanych treści. Warto również zauważyć, iż proste w użyciu (choć bardzo złożone algorytmicznie) szyfrowanie obejmuje za jednym zamachem treść listu i wszystkie, ewentualne załączniki, niezależnie jakiego są typu. Zaś używane algorytmy szyfrujące należą do kategorii mocnych zabezpieczeń. 

Jeśli przedstawione korzyści płynące z użytkowania e-podpisu przekonały Państwa, aby go wypróbować, to powinniśmy jeszcze poznać pewne warunki jakie trzeba spełnić, by komunikować się w pełni stosując jego dobrodziejstwa. 

Największą przeszkodą w nawiązaniu szyfrowanej komunikacji od niepamiętnych czasów było początkowe, poufne i niezafałszowane przekazanie metody szyfrowania czy hasła. Ten dylemat już dość dawno rozwiązała kryptografia asymetryczna, która wyposaża obie strony dialogu w parę kluczy szyfrowania: prywatny (tajny) i publiczny (jawny). Znów pomijając szczegóły techniczne, pierwszym zadaniem korespondentów jest bezpieczna i pewna wymiana między sobą jawnych kluczy publicznych. Wykonuje się to przesyłając do siebie wzajemnie niezaszyfrowane, ale jedynie podpisane listy. Po tej operacji możemy już szyfrować całą komunikację z naszym respondentem. Oczywiście obie strony muszą również mieć pewność, że klucz odbiorcy nie jest podstawiony przez fałszerza. Uzyskujemy ją przez zapakowanie własnego udostępnianego klucza publicznego w swego rodzaju kapsułę zwaną certyfikatem, której autentyczność jest automatycznie weryfikowalna. 

Ostatnią praktyczną informacją, o której trzeba pamiętać jest ograniczony czas ważności wspomnianych certyfikatów, co zmusza nas do ich cyklicznego odnawiania. 

Niektóre z opisanych czynności nieco upraszcza stworzony system Certus. Pozwala m.in. w inny wygodniejszy sposób pozyskiwać klucze szyfrowe respondentów, a także pomaga kontrolować terminy ważności certyfikatów, choć jego podstawową funkcjonalnością jest automatyzacja i ergonomia generowania nowych certyfikatów dla pracowników AGH.

Dostawcą naszych certyfikatów jest uznawany na całym świecie grecki operator Harica, z którym w ramach konsorcjum Pionier współpracują polskie uczelnie. 

Reasumując, co należy zrobić, aby zacząć używać e-podpisu oraz szyfrowania poczty: 

1. Zalogować się do aplikacji Certus z wykorzystaniem SSO AGH. 

2. Wygenerować dla siebie nowy certyfikat w aplikacji Certus zgodnie z instrukcją.

3. Zainstalować pobrany certyfikat w używanym programie pocztowym (korzystając z dokumentacji lub wsparcia Pomocy IT). 

   Uwaga: e-podpis nie jest dostępny w wersji poczty przez WWW, czyli na portalu poczta.agh.edu.pl, ale działa np. w Thunderbird (zalecamy), Classic Outlook czy AppleMail. 

4. Ustawić w programie pocztowym podpisywanie domyślnie wszystkich wiadomości (zalecane) lub używanie tej opcji wybiórczo na żądanie. 

5. Szyfrować wiadomości w programie pocztowym do pracowników AGH, w szczególności zawierających istotne dane.

6. Używać programu pocztowego jak dawniej pamiętając o jego nowych możliwościach i zwracając uwagę na ewentualne wizualne ostrzeżenia, gdy zabezpieczenia wiadomości budzą wątpliwości. 

7. Dbać o przedłużanie ważności certyfikatu e-podpisu, w czym bardzo pomocna będzie aplikacja Certus.